Rozdzia 1

Przepisy oglne 

Art. 1. 1. Obywatele polscy realizuj prawo zrzeszania si w stowarzyszeniach, zgodnie z przepisami 1) Konstytucji oraz porzdkiem prawnym okrelonym w ustawach.

2. Prawo zrzeszania si w stowarzyszeniach moe podlega ograniczeniom przewidzianym jedynie przez ustawy, niezbdnym do zapewnienia interesw bezpieczestwa pastwowego lub porzdku publicznego oraz ochrony zdrowia lub moralnoci publicznej albo ochrony praw i wolnoci innych osb.

3. Stowarzyszenia maj prawo wypowiadania si w sprawach publicznych.

Art. 2. 1. Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorzdnym, trwaym zrzeszeniem o celach niezarobkowych.

2. Stowarzyszenie samodzielnie okrela swoje cele, programy dziaania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewntrzne dotyczce jego dziaalnoci.

3. Stowarzyszenie opiera swoj dziaalno na pracy spoecznej czonkw; do prowadzenia swych spraw moe zatrudnia pracownikw.

Art. 3. 1. Prawo tworzenia stowarzysze przysuguje obywatelom polskim majcym pen zdolno do czynnoci prawnych i niepozbawionym praw publicznych.

2. Maoletni w wieku od 16 do 18 lat, ktrzy maj ograniczon zdolno do czynnoci prawnych, mog nalee do stowarzysze i korzysta z czynnego i biernego prawa wyborczego, z tym e w skadzie zarzdu stowarzyszenia wikszo musz stanowi osoby o penej zdolnoci do czynnoci prawnych.

3. Maoletni poniej 16 lat mog, za zgod przedstawicieli ustawowych, nalee do stowarzysze wedug zasad okrelonych w ich statutach, bez prawa udziau w gosowaniu na walnych zebraniach czonkw oraz bez korzystania z czynnego i biernego prawa wyborczego do wadz stowarzyszenia. Jeeli jednak jednostka organizacyjna stowarzyszenia zrzesza wycznie maoletnich, mog oni wybiera i by wybierani do wadz tej jednostki.

Art. 4. 1. Cudzoziemcy majcy miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 3) mog zrzesza si w stowarzyszeniach, zgodnie z przepisami obowizujcymi obywateli polskich.

2. Cudzoziemcy nie majcy miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 3) mog wstpowa do stowarzysze, ktrych statuty przewiduj tak moliwo.

Art. 5. 1. Stowarzyszenia midzynarodowe mog by tworzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 3) wedug zasad okrelonych w ustawie.

2. Stowarzyszenia mog nalee do organizacji midzynarodowych na warunkach okrelonych w ich statutach, jeeli nie narusza to zobowiza wynikajcych z umw midzynarodowych, ktrych Rzeczpospolita Polska 3) jest stron.

Art. 6. 1. Tworzenie stowarzysze przyjmujcych zasad bezwzgldnego posuszestwa ich czonkw wobec wadz stowarzyszenia jest zakazane.

2. Nikogo nie wolno zmusza do udziau w stowarzyszeniu lub ogranicza jego prawa do wystpienia ze stowarzyszenia. Nikt nie moe ponosi ujemnych nastpstw z powodu przynalenoci do stowarzyszenia albo pozostawania poza nim.

Art. 7. 1. Przepisom ustawy nie podlegaj:

1) organizacje spoeczne dziaajce na podstawie odrbnych ustaw lub umw midzynarodowych, ktrych Rzeczpospolita Polska 3) jest stron,

2) kocioy i inne zwizki wyznaniowe oraz ich osoby prawne,

3) organizacje religijne, ktrych sytuacja prawna jest uregulowana ustawami o stosunku pastwa do kociow i innych zwizkw wyznaniowych, dziaajce w obrbie tych kociow i zwizkw,

4) 4) komitety powstajce w celu przygotowania wyborw do Sejmu i Senatu oraz organw samorzdu, jeeli s one przeprowadzane na podstawie ustaw lub zarzdze wadz - od dnia zarzdzenia wyborw do ukoczenia czynnoci wyborczych,

5) 5) partie polityczne.

2. Do organizacji, o ktrych mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, w sprawach nieuregulowanych odrbnie stosuje si przepisy ustawy.

Art. 8. 1. 6) Stowarzyszenie podlega obowizkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sdowego, o ile przepis ustawy nie stanowi inaczej.

2. (skrelony). 7)

3. (skrelony). 7)

4. (skrelony). 7)

5. 8) Nadzr nad dziaalnoci stowarzysze naley do:

1) wojewody waciwego ze wzgldu na siedzib stowarzyszenia - w zakresie nadzoru nad dziaalnoci stowarzysze jednostek samorzdu terytorialnego,

2) starosty waciwego ze wzgldu na siedzib stowarzyszenia - w zakresie nadzoru nad innymi ni wymienione w pkt 1 stowarzyszeniami

- zwanych dalej "organami nadzorujcymi".

6. Przepisy ustawy nie naruszaj uprawnie prokuratora wynikajcych z innych ustaw. 

Rozdzia 2

Tworzenie stowarzysze 

Art. 9. Osoby w liczbie co najmniej pitnastu, pragnce zaoy stowarzyszenie, uchwalaj statut stowarzyszenia i wybieraj komitet zaoycielski.

Art. 10. 1. Statut stowarzyszenia okrela w szczeglnoci:

1) nazw stowarzyszenia, odrniajc je od innych stowarzysze, organizacji i instytucji,

2) teren dziaania i siedzib stowarzyszenia,

3) cele i sposoby ich realizacji,

4) sposb nabywania i utraty czonkostwa, przyczyny utraty czonkostwa oraz prawa i obowizki czonkw,

5) wadze stowarzyszenia, tryb dokonywania ich wyboru, uzupeniania skadu oraz ich kompetencje,

6) sposb reprezentowania stowarzyszenia oraz zacigania zobowiza majtkowych, a take warunki wanoci jego uchwa,

7) sposb uzyskiwania rodkw finansowych oraz ustanawiania skadek czonkowskich,

8) zasady dokonywania zmian statutu,

9) sposb rozwizania si stowarzyszenia.

2. Stowarzyszenie, ktre zamierza tworzy terenowe jednostki organizacyjne, jest obowizane okreli w statucie struktur organizacyjn i zasady tworzenia tych jednostek.

3. Osoba prawna moe by jedynie wspierajcym czonkiem stowarzyszenia.

Art. 11. 1. Najwysz wadz stowarzyszenia jest walne zebranie czonkw. W sprawach, w ktrych statut nie okrela waciwoci wadz stowarzyszenia, podejmowanie uchwa naley do walnego zebrania czonkw.

2. Statut moe przewidywa zamiast walnego zebrania czonkw zebranie delegatw lub zastpienie walnego zebrania czonkw zebraniem delegatw, jeeli liczba czonkw przekroczy okrelon w statucie wielko. W takich przypadkach statut okrela zasady wyboru delegatw i czas trwania ich kadencji.

3. Stowarzyszenie jest obowizane posiada zarzd i organ kontroli wewntrznej.

Art. 12. Komitet zaoycielski skada do sdu rejestrowego wniosek o rejestracj wraz ze statutem, list zaoycieli, zawierajc imiona i nazwiska, dat i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz wasnorczne podpisy zaoycieli, protok z wyboru komitetu zaoycielskiego, a take informacj o adresie tymczasowej siedziby stowarzyszenia.

Art. 13. 1. Wniosek o zarejestrowanie stowarzyszenia sd rejestrowy rozpoznaje niezwocznie, a rozstrzygnicie powinno nastpi nie pniej ni w cigu 3 miesicy od dnia zoenia wniosku.

2. Sd rejestrowy dorcza organowi nadzorujcemu odpis wniosku o rejestracj wraz z zacznikami wymienionymi w art. 12. Organ ten ma prawo wypowiedzie si w sprawie wniosku w terminie 14 dni liczc od dnia jego dorczenia, a take przystpi, za zgod sdu, do postpowania jako zainteresowany.

Art. 14. 9) Sd rejestrowy odmawia zarejestrowania stowarzyszenia, jeeli nie spenia ono warunkw okrelonych w ustawie.

Art. 15. 1. Sd rejestrowy przed wydaniem postanowienia o zarejestrowaniu stowarzyszenia, jeeli uzna za niezbdne dokonanie dodatkowych ustale, wyznacza w tym celu posiedzenie wyjaniajce.

2. Na posiedzenie wyjaniajce sd rejestrowy wzywa uczestnikw postpowania.

Art. 16. Sd rejestrowy wydaje postanowienie o zarejestrowaniu stowarzyszenia po stwierdzeniu, e jego statut jest zgodny z przepisami prawa i zaoyciele speniaj wymagania okrelone ustaw.

Art. 17. 1. 10) Stowarzyszenie uzyskuje osobowo prawn i moe rozpocz dziaalno z chwil wpisania do Krajowego Rejestru Sdowego.

1a. 11) Terenowa jednostka organizacyjna, o ktrej mowa w art. 10 ust. 2, moe uzyska osobowo prawn, jeeli statut stowarzyszenia to przewiduje.

2. (skrelony). 12)

3. 13) O wpisaniu stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sdowego sd rejestrowy zawiadamia zaoycieli oraz organ nadzorujcy, przesyajc jednoczenie temu organowi statut.

Art. 18. (skrelony). 14)

Art. 19. (skrelony). 14)

Art. 20. 1. Zarzd terenowej jednostki organizacyjnej stowarzyszenia jest obowizany, w terminie 14 dni od chwili jej powoania, zawiadomi o tym organ nadzorujcy waciwy ze wzgldu na siedzib tej jednostki, podajc skad zarzdu i adres siedziby jednostki, oraz dorczy statut stowarzyszenia.

2. Przepis ust. 1 stosuje si odpowiednio w razie zmian w skadzie zarzdu i adresie siedziby terenowej jednostki organizacyjnej stowarzyszenia oraz w statucie stowarzyszenia.

Art. 21. Zarzd stowarzyszenia ma obowizek niezwocznie zawiadomi sd rejestrowy o zmianie statutu. W sprawie wpisania do rejestru zmiany statutu stowarzyszenia stosuje si odpowiednio zasady i tryb przewidziane dla rejestracji stowarzyszenia.

Art. 22. 1. Stowarzyszenia w liczbie co najmniej trzech mog zaoy zwizek stowarzysze. Zaoycielami i czonkami zwizku mog by take inne osoby prawne, z tym e osoby prawne majce cele zarobkowe mog by czonkami wspierajcymi.

2. Do zwizkw, o ktrych mowa w ust. 1, stosuje si odpowiednio przepisy ustawy.

Art. 23. (skrelony). 15)

Art. 24. (skrelony). 15) 

Rozdzia 3

Nadzr nad stowarzyszeniami 

Art. 25. 16) Organ nadzorujcy ma prawo:

1) da dostarczenia przez zarzd stowarzyszenia, w wyznaczonym terminie, odpisw uchwa walnego zebrania czonkw (zebrania delegatw),

2) (skrelony), 17)

3) da od wadz stowarzyszenia niezbdnych wyjanie.

Art. 26. 18) W razie niezastosowania si stowarzyszenia do wymaga okrelonych w art. 25, sd na wniosek organu nadzorujcego moe naoy grzywn w wysokoci jednorazowo nie wyszej ni 5.000 z. Od grzywny mona zwolni, jeeli po jej wymierzeniu stowarzyszenie niezwocznie zastosuje si do wymaga organu nadzorujcego. Stowarzyszenie, w terminie 7 dni, moe wystpi do sdu o zwolnienie od grzywny.

Art. 27. Organem nadzorujcym terenow jednostk organizacyjn stowarzyszenia jest organ okrelony w art. 8 ust. 5, waciwy ze wzgldu na siedzib tej jednostki.

Art. 28. W razie stwierdzenia, e dziaalno stowarzyszenia jest niezgodna z prawem lub narusza postanowienia statutu w sprawach, o ktrych mowa w art. 10 ust. 1 i 2, organ nadzorujcy, w zalenoci od rodzaju i stopnia stwierdzonych nieprawidowoci, moe wystpi o ich usunicie w okrelonym terminie, udzieli ostrzeenia wadzom stowarzyszenia, wystpi do sdu o zastosowanie rodka okrelonego w art. 29.

Art. 29. 1. Sd, na wniosek organu nadzorujcego lub prokuratora, moe:

1) udzieli upomnienia wadzom stowarzyszenia,

2) uchyli niezgodn z prawem lub statutem uchwa stowarzyszenia,

3) 19) rozwiza stowarzyszenie, jeeli jego dziaalno wykazuje race lub uporczywe naruszanie prawa albo postanowie statutu i nie ma warunkw do przywrcenia dziaalnoci zgodnej z prawem lub statutem.

2. 20) Sd rozpoznajc wniosek, o ktrym mowa w ust. 1 pkt 3, moe na wniosek lub z wasnej inicjatywy wyda zarzdzenie tymczasowe o zawieszeniu w czynnociach zarzdu stowarzyszenia, wyznaczajc przedstawiciela do prowadzenia biecych spraw stowarzyszenia.

3. 21) Rozpoznajc wniosek o rozwizanie stowarzyszenia, sd moe zobowiza wadze stowarzyszenia do usunicia nieprawidowoci w okrelonym terminie i zawiesi postpowanie. W razie bezskutecznego upywu terminu, sd, na wniosek organu nadzorujcego lub z wasnej inicjatywy, podejmie zawieszone postpowanie.

Art. 30. 1. Jeeli stowarzyszenie nie posiada zarzdu zdolnego do dziaa prawnych, sd, na wniosek organu nadzorujcego lub z wasnej inicjatywy, ustanawia dla niego kuratora.

2. Kurator jest obowizany do zwoania w okresie nie duszym ni 6 miesicy walnego zebrania czonkw (zebrania delegatw) stowarzyszenia w celu wyboru zarzdu. Do czasu wyboru zarzdu, kurator reprezentuje stowarzyszenie w sprawach majtkowych wymagajcych biecego zaatwienia.

3. Wynagrodzenie kuratora pokrywa si z majtku stowarzyszenia.

Art. 31. Na wniosek organu nadzorujcego sd wydaje postanowienie o rozwizaniu stowarzyszenia, w razie gdy:

1) liczba czonkw stowarzyszenia zmniejszya si poniej liczby czonkw wymaganych do jego zaoenia,

2) stowarzyszenie nie posiada przewidzianych w ustawie wadz i nie ma warunkw do ich wyonienia w okresie nie duszym ni rok.

Art. 32. Postanowienie o zastosowaniu rodka okrelonego w art. 29 ust. 1 i art. 31 sd, w skadzie jednego sdziego jako przewodniczcego oraz dwch awnikw, wydaje po przeprowadzeniu rozprawy. 

Rozdzia 4

Majtek stowarzyszenia 

Art. 33. 1. Majtek stowarzyszenia powstaje ze skadek czonkowskich, darowizn, spadkw, zapisw, dochodw z wasnej dziaalnoci, dochodw z majtku stowarzyszenia oraz z ofiarnoci publicznej.

2. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowizujcych przepisw, moe przyjmowa darowizny, spadki i zapisy oraz korzysta z ofiarnoci publicznej.

Art. 34. Stowarzyszenie moe prowadzi dziaalno gospodarcz, wedug oglnych zasad okrelonych w odrbnych przepisach. Dochd z dziaalnoci gospodarczej stowarzyszenia suy realizacji celw statutowych i nie moe by przeznaczony do podziau midzy jego czonkw.

Art. 35. Stowarzyszenie moe otrzymywa dotacj wedug zasad okrelonych w odrbnych przepisach. 

Rozdzia 5

Likwidacja stowarzysze 

Art. 36. 1. W razie rozwizania si stowarzyszenia na podstawie wasnej uchway, likwidatorami stowarzyszenia s czonkowie jego zarzdu, jeeli statut lub, w razie braku odpowiednich postanowie statutu, uchwaa ostatniego walnego zebrania czonkw (zebrania delegatw) tego stowarzyszenia nie stanowi inaczej.

2. W razie rozwizania stowarzyszenia przez sd, zarzdza on jego likwidacj, wyznaczajc likwidatora.

Art. 37. 1. Obowizkiem likwidatora jest przeprowadzenie likwidacji w moliwie najkrtszym czasie, w sposb zabezpieczajcy majtek likwidowanego stowarzyszenia przed nieuzasadnionym uszczupleniem.

2. Likwidator w szczeglnoci powinien:

1) zawiadomi sd o wszczciu likwidacji i wyznaczeniu likwidatora, z podaniem swego nazwiska, imienia i miejsca zamieszkania, jeeli nie zachodz warunki okrelone w art. 36 ust. 2,

2) dokonywa czynnoci prawnych niezbdnych do przeprowadzenia likwidacji, podajc do publicznej wiadomoci o wszczciu postpowania likwidacyjnego,

3) 22) po zakoczeniu likwidacji zgosi sdowi wniosek o wykrelenie stowarzyszenia z Krajowego Rejestru Sdowego.

3. Jeeli likwidacja nie zostanie zakoczona w cigu roku od dnia jej zarzdzenia, likwidatorzy przedstawiaj przyczyny opnienia sdowi, ktry w razie uznania opnienia za usprawiedliwione przedua termin likwidacji lub zarzdza zmian likwidatorw.

Art. 38. Majtek zlikwidowanego stowarzyszenia przeznacza si na cel okrelony w statucie lub w uchwale walnego zebrania czonkw (zebrania delegatw) o likwidacji stowarzyszenia. W razie braku postanowienia statutu lub uchway w tej sprawie, sd orzeka o przeznaczeniu majtku na okrelony cel spoeczny.

Art. 39. 23) Koszty likwidacji pokrywa si z majtku likwidowanego stowarzyszenia.

Rozdzia 6

Stowarzyszenia zwyke 

Art. 40. 1. Uproszczon form stowarzyszenia jest stowarzyszenie zwyke, nieposiadajce osobowoci prawnej.

2. Osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnce zaoy stowarzyszenie zwyke, uchwalaj regulamin dziaalnoci, okrelajc w szczeglnoci jego nazw, cel, teren i rodki dziaania, siedzib oraz przedstawiciela reprezentujcego stowarzyszenie.

3. O utworzeniu stowarzyszenia zwykego jego zaoyciele informuj na pimie waciwy, ze wzgldu na przysz siedzib stowarzyszenia, organ nadzorujcy, podajc dane, o ktrych mowa w ust. 2.

Art. 41. 1. Sd rejestrowy, na wniosek organu nadzorujcego lub prokuratora, moe zakaza zaoenia stowarzyszenia zwykego, jeeli nie spenia ono warunkw okrelonych w art. 16. Art. 14 ust. 2 24) stosuje si odpowiednio.

2. Jeeli w cigu 30 dni od dnia uzyskania informacji o zaoeniu stowarzyszenia zwykego nie zakazano jego dziaalnoci, moe ono rozpocz dziaalno.

Art. 42. 1. Stowarzyszenie zwyke nie moe:

1) powoywa terenowych jednostek organizacyjnych,

2) czy si w zwizki stowarzysze,

3) zrzesza osb prawnych,

4) prowadzi dziaalnoci gospodarczej,

5) przyjmowa darowizn, spadkw i zapisw oraz otrzymywa dotacji, a take korzysta z ofiarnoci publicznej.

2. Stowarzyszenie zwyke uzyskuje rodki na swoj dziaalno ze skadek czonkowskich.

Art. 43. W sprawach nieuregulowanych odmiennie w tym rozdziale do stowarzyszenia zwykego stosuje si odpowiednio przepisy ustawy, z tym e:

1) 25) nie stosuje si przepisw art. 9-13, art. 14 ust. 1 9) , art. 17, art. 20, art. 22-24 26) , art. 27, art. 30 i art. 31 pkt 2,

2) ilekro w ustawie jest mowa o statucie, naley przez to rozumie regulamin stowarzyszenia zwykego. 

Rozdzia 7

Przepisy szczeglne, zmiana przepisw obowizujcych oraz przepisy przejciowe i kocowe 

Art. 44. 1. Ograniczenia we wstpowaniu onierzy w czynnej subie wojskowej i junakw odbywajcych zasadnicz sub w obronie cywilnej oraz funkcjonariuszy Suby Bezpieczestwa 27) i Milicji Obywatelskiej 28) do stowarzysze, a take uczestniczeniu w ich dziaalnoci, okrelaj odrbne ustawy.

2. Dziaalno stowarzysze na terenach i w obiektach znajdujcych si w zarzdzie lub uytkowaniu organw wojskowych albo resortu spraw wewntrznych wymaga zezwolenia, odpowiednio, Ministra Obrony Narodowej lub Ministra Spraw Wewntrznych 29) albo organw przez nich okrelonych.

Art. 45. Osoby pragnce zaoy stowarzyszenie prowadzce dziaalno bezporednio zwizan z obronnoci albo bezpieczestwem pastwa lub ochron porzdku publicznego s obowizane uzgodni zakres tej dziaalnoci, odpowiednio, z Ministrem Obrony Narodowej lub Ministrem Spraw Wewntrznych 29) albo organami przez nich okrelonymi.

Art. 46. (skrelony). 30)

Art. 47-50. (pominite). 31)

Art. 51. 1. Do czasu odrbnego uregulowania statusu prawnego zwizkw wyznaniowych oraz zakonw i kongregacji duchownych, do ktrych miay zastosowanie przepisy rozporzdzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 padziernika 1932 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 94, poz. 808, z 1946 r. Nr 4, poz. 30, z 1949 r. Nr 41, poz. 293 i Nr 45, poz. 335, z 1950 r. Nr 44, poz. 401 i Nr 53, poz. 489, z 1964 r. Nr 41, poz. 276 oraz z 1985 r. Nr 36, poz. 167), stosuje si wobec nich przepisy tego rozporzdzenia.

2. Przepis ust. 1 stosuje si odpowiednio do nowo powstajcych zwizkw wyznaniowych oraz zakonw i kongregacji duchownych.

Art. 52. 1. Dziaajce w dniu wejcia ustawy w ycie stowarzyszenia zarejestrowane i stowarzyszenia wyszej uytecznoci staj si stowarzyszeniami w rozumieniu jej przepisw. Statuty tych stowarzysze, stanowice podstaw ich dziaania, zachowuj moc z zastrzeeniem ust. 2.

2. Trac moc postanowienia statutw stowarzysze, o ktrych mowa w ust. 1, sprzeczne z przepisami ustawy.

Art. 53. (skrelony). 32)

Art. 54. (pominity). 31)

Art. 55. 1. W sprawach uregulowanych niniejsz ustaw, niezakoczonych decyzj ostateczn przed dniem jej wejcia w ycie, stosuje si przepisy tej ustawy.

2. Postpowanie likwidacyjne stowarzysze wszczte przed dniem wejcia ustawy w ycie prowadzi si na podstawie dotychczasowych przepisw.

Art. 56. Trac moc:

1) rozporzdzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 padziernika 1932 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 94, poz. 808, z 1946 r. Nr 4, poz. 30, z 1949 r. Nr 41, poz. 293 i Nr 45, poz. 335, z 1950 r. Nr 44, poz. 401 i Nr 53, poz. 489, z 1964 r. Nr 41, poz. 276 oraz z 1985 r. Nr 36, poz. 167), z zastrzeeniem art. 51 niniejszej ustawy,

2) dekret z dnia 5 sierpnia 1949 r. o zmianie niektrych przepisw prawa o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 45, poz. 335), z wyjtkiem art. 2 ust. 2 lit. a) i c).

Art. 57. Ustawa wchodzi w ycie z dniem ogoszenia. 33)

